Thứ ba 4, Tháng Năm 2004, Quang

Trong vài năm gần đây trên thế giới, phần mềm mã nguồn mở (PMNM), đặc biệt phần mềm tự do (PMTD) hay còn gọi là phần mềm GPL với đại diện tiêu biểu là hệ điều hành GNU/Linux đã trở thành một hiện tượng nổi bật trong bức tranh CNTT thế giới. Từ một phong trào trong giới nghiên cứu CNTT đầu những năm 80 của thế kỷ trước, nhờ sự phổ cập của mạng toàn cầu Internet, PMTD đã lớn mạnh như vũ bão và ngày nay đã trở thành một sự lựa chọn hết sức nghiêm túc cho các nhà hoạch định CNTT, bên cạnh các giải pháp thương mại đóng gói truyền thống, trong hầu hết các ứng dụng. Sử dụng PMNM là con đường không thể bỏ qua của các nước đang phát triển. Nhu cầu về nguồn nhân lực về PMNM đã, đang và sẽ ngày càng trở nên cấp thiết với các nước này.

Sớm nhận thức được ý nghĩa và vai trò của PMNM trong công tác giáo dục và đào tạo tại các nước đang phát triển, Cơ quan Đại học Pháp ngữ (AUF) đã phối hợp với Hiệp hội Pháp ngữ những người sử dụng Linux và PMTD (AFUL), thông qua chưong trình “CNTT & VT và phổ biến kiến thức” của mình, đề xuất thành lập các ”Trung tâm Linux và Phần mềm tự do cho Phát triển (C3LD)” dưới sự bảo trợ của AUF. Mục tiêu cơ bản của các Trung tâm C3LD này là hỗ trợ cho sự phát triển và sử dụng các giải pháp công nghệ và sư phạm mở trong thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu hoặc giao tiếp trong các Đại học, điều mà các giảng viên và nghiên cứu viên Đại học trong tất cả các lĩnh vực đều mong mỏi.

Đại học Bách khoa Hà Nội là một thành viên của Mạng Đại học Pháp ngữ. Được sự ủng hộ của Văn phòng Châu Á – Thái bình dương của AUF tại Hà Nội, đặc biệt với sự hỗ trợ tích cực về mọi mặt của Viện Tin học Pháp ngữ (IFI) Hà Nội, nhà trường đã chủ trì dự án đề nghị AUF hỗ trợ thành lập một Trung tâm Linux và Phần mềm tự do cho Phát triển (C3LD) tại Việt Nam. Tham gia dự án này cùng ĐHBK và IFI còn có Đại học Cần Thơ, Trung tâm truy cập thông tin (CAI) của AUF tại Hà Nội và Học viện Viễn thông Quốc gia Evry (INT) của Pháp. Cuối tháng 2 năm 2004, dự án đã được AUF phê chuẩn và từ đầu tháng 4 năm 2004, C3LD Việt Nam đã bắt đầu đi vào hoạt động.

Các Trung tâm C3LD dành ưu tiên cho giảng viên và nghiên cứu viên của các Đại học thành viên của AUF và các bên đối tác của mình. Mục tiêu chính của các hoạt động của Trung tâm là phát triển ở các nước phía Nam các dự án đa phương khuyến khích sử dụng PMTD. Như vậy, chức năng của mỗi Trung tâm C3LD là tạo điều kiện và khuyến khích cho việc thông tin, sử dụng, đào tạo và nghiên cứu xung quanh các PMTD, ở mức độ quốc gia và khu vực. Thời gian của dự án là 2 năm và nếu có hiệu quả sẽ được AUF xem xét gia hạn. Chương trình hành động của trung tâm C3LD Việt nam bao gồm 3 trục : thông tin tuyên truyền, đào tạo và phát triển.

Về hoạt động thông tin tuyên truyền, Trung tâm sẽ thông tin và cổ vũ việc sử dụng PMTD trước hết trong cộng đồng Đại học Việt nam thông qua một Website cộng tác viên và qua những hoạt động hỗ trợ như tạo ra những bài giảng về OpenOffice bằng tiếng Việt và nghiên cứu những giải pháp phần mềm thích ứng với hoàn cảnh Việt nam, phối hợp với các Đại học đối tác tổ chức những ngày hội PMTD, thi sử dụng PMTD, v.v.... Trung tâm cũng sẽ tích cực tham gia vào việc liên kết và hình thành cộng đồng người sử dụng Linux và PMTD tại Việt nam và mọi diễn đàn của các tổ chức Việt nam về PMNM và PMTD.

Công tác đào tạo là trục hoạt động quan trọng nhất của Trung tâm. Các khóa đào tạo của Trung tâm cũng sẽ ưu tiên cho đối tượng các giảng viên và nghiên cứu viên của các Đại học nhằm giúp đỡ họ làm chủ các hệ thống giao tiếp và sản xuất phần mềm, nhất là để có khả năng thi đạt được một chứng chỉ chuyên nghiệp quốc tế về Linux (LPI Certification). Điều này nhằm đảm bảo từng bước sự chuyển giao công nghệ cho các Đại học, phù hợp với chiến lược phát triển của mỗi cơ sở. Chương trình đào tạo của Trung tâm có nhiều mức, từ nhập môn Linux và PMTD cho đến các các lớp bồi dưỡng chuẩn bị thi chứng chỉ LPI mức 1 và 2 và các khóa đào tạo chuyên sâu về một vài lĩnh vực. Sau các khóa đào tạo tập trung tại Trung tâm, các Đại học đối tác có thể tổ chức các lớp cho từng địa phương hoặc khu vực với sự hỗ trợ về tài liệu, giáo trình và một phần kinh phí từ Trung tâm.

Trục hoạt động thứ ba của Trung tâm dành cho phát triển giải pháp phần mềm tự do. Hoạt động này sẽ cho phép các nhóm phát triển PMTD của các Đại học trao đổi, xây dựng và thích ứng các giải pháp phần mềm (văn phòng, sư phạm hoặc thuần túy công nghệ) thông qua một phòng thí nghiệm dành riêng cho sử dụng và phát triển PMTD. Phòng thí nghiệm này là một nút trong mạng các Trung tâm C3LD của AUF và mọi trung tâm đối tác khác. Các hoạt động phát triển của Trung tâm trước tiên sẽ nhấn mạnh vào việc hoàn thiện môi trường xử lý tiếng Việt dưới Linux, tạo ra các phân phối Linux thích hợp và dễ sử dụng cho thiết đặt mạng thông tin các trường học qui mô vừa và nhỏ. Ngoài ra Trung tâm cũng tham gia vào việc phát triển một hệ nền tảng (platform) hỗ trợ phát triển PMTD do một số Đại học tại Pháp khởi xướng và chuyển giao công nghệ này vào Việt nam.

Trung tâm C3LD Việt nam mới đang trong giai đoạn khởi động, mọi hoạt động đều đang ở phía trước. Các bạn quan tâm đến hoạt động của và/hoặc muốn tìm hiểu về Trung tâm xin xem trang Web của Trung tâm tại địa chỉ http://c3ld.vn.refer.org. Các Đại học và tổ chức mong muốn tham dự và/hoặc trở thành đối tác chính thức của Trung tâm xin gửi thư yêu cầu thông tin theo địa chỉ điện tử logiciels-libres@vn.refer.org.

N.H.Q. (mail: nguyen.hong.quang@auf.org)

Tác gia : Nguyễn Hồng Quang (Viện Tin học Pháp ngữ (IFI), Hà Nội